ايرباس گرفتار در مشكلات سرانجام پرده از برنامه نوسازي‌اش برداشت
هيچ سمبلي براي همكاري صنعتي اروپا، بزرگ‌تر از هواپيماي سوپر جمبو اي 380 شركت ايرباس نيست.

اين جت مسافربري با شكوه يادآور مي‌شود كه اگر اروپا به طور متحد دست به كاري زند حاصل چه خواهد بود. اما برنامه نوسازي اين شركت بزرگ هواپيماسازي كه مدت‌ها تحت بررسي بود و سرانجام روز چهارشنبه 28 فوريه پرده از راز آن برداشته شد هم يادآور هزينه‌اي است كه چنين سرمايه‌گذاري عظيم بين كشور‌ها به بار مي‌آورد. نيروي سياسي كه ايرباس را خلق كرد مدت‌ها است كه در مشكلات مربوط به رقابت تنگاتنگ اين شركت با رقبا غوطه‌ور است.
سال گذشته ايرباس توانست پس از پنج سال كه شركت رقيبش يعني بويينگ ركورد‌دار قبول سفارشات براي ساخت هواپيما بود، گوي سبقت را از آن بربايد و ركورددار شود. در واقع شركت بويينگ هم براي ايجاد چنين چالشي ايجاد شد. اما ايرباس دوباره رو به افول گذاشته است.
در شرايطي كه بويينگ بهره‌وري عملياتش را بالا برده و سفارشات بيشتري را براي ساخت يك هواپيماي «دريم لاينر» 787 پذيرفته است، ايرباس به خاطر تعويق در تحويل اي380 خود هزينه‌هاي زيادي را متحمل شده و براي طراحي هواپيمايي كه بتواند با 787 رقابت كند مخارج زيادي را متقبل شده است.
به علاوه اين شركت هزينه‌هاي هنگفت خود را به يوروي گران‌قيمت مي‌پردازد اما درآمدش را به دلار ارزان‌قيمت در مي‌آورد چون جت‌هاي اين شركت به دلار خريد و فروش مي‌شوند. گفته مي‌شود برنامه نوسازي ايرباس براي اين شركت هواپيماسازي اروپايي صرفه‌جويي بالغ بر 5ميليارد يورو (6/6ميليارد دلار) را تا سال 2010 و يك‌سال بعد از آن هم 2ميليارد يورو در پي خواهد داشت. اما اين برنامه خود هزينه‌هايي نيز دارد. تصميم اين شركت براي اخراج 10000نفر از كاركنانش تاحدود زيادي قابل پيش‌بيني بود اگرچه كه اختلافات بين فرانسه و آلمان بر سرجزئيات اين تصميم باعث شد اعلام اين موضوع يك شب به تعويق افتد. كارخانجات و كاركنان ايرباس در سرتاسر اروپا پراكنده‌اند اين نتيجه همكاري در پروژه‌هاي اين شركت و وام‌هاي دولتي است كه اين شركت‌ براي توليد طرح‌هاي جديد هواپيما نياز داشت و در برنامه اين شركت براي اخراج كاركنان و سازماندهي مجدد مي‌بايست اين نكته هم مدنظر قرار مي‌گرفت.
ايرباس حدود 57000 كارگر و 30000كارمند قراردادي در شعبات مختلفش دارد. نيمي از اخراج‌ها مربوط به گروه دوم مي‌شود و خود شركت 5000نفر را كه به طور عمده در‌ آلمان و فرانسه كار مي‌كنند از دست خواهد داد. تاكنون اين دو كشور بخش اعظم توليد ايرباس را به خود اختصاص داده‌اند. قوانين سخت كار در اروپا و حساسيت‌هاي سياسي چارچوب طبيعي را براي اين اخراج‌ها تعريف كرده و اعمال خواهند كرد. فشار بر آلمان و فرانسه در اين مورد به صورت مساوي تقسيم خواهد شد (اگرچه كه انگليس و اسپانيا هم در اين درد سهيم خواهند بود) اما پيش از آنكه جوهر اين تصميم خشك شود، رهبران اتحاديه انجمن‌هاي صنفي تهديد كردند كه اين اصلاحات را متوقف خواهند كرد. سه كارخانه از 16 ايرباس فروخته خواهد شد و شركت به دنبال سرمايه‌گذاراني براي سه كارخانه ديگر خواهد بود. چون ايرباس همزمان با كاهش هزينه‌ها بايد از عهده تعهداتش درقبال سفارشات پذيرفته شده و عرضه محصولاتش برآيد. سياستمداران آلماني و فرانسوي اين امكان را فراهم كرده‌اند كه توليد به كشورهاي كم هزينه‌تر منتقل شود و اين درست همان كاري است كه شركت بويينگ انجام داده است. در عوض، در قرارداد مطرح خواهد شد كه اين دو كشور توليدكننده اصلي در كنسرسيوم شركت داشته باشند. به عنوان مثال بخش اعظم مونتاژ نهايي يك جت كوچكتر به نام اي 320 در آلمان انجام خواهد شد در حالي‌كه يك هواپيماي جديد به نام اي 350 در فرانسه مونتاژ مي‌شود.
دولت فرانسه در EADS كه شركت مادر ايرباس است به همراه بانك‌هاي دولتي و شركت‌هاي بزرگ سهام دارد. تا زمان انتخابات رياست جمهوري فرانسه در ماه آوريل آينده هيچكس دوست ندارد مسووليت بيكاري كارگران را بپذيرد. آلمان كه به تازگي مشوق ايجاد كنسرسيومي از بانك‌هاي بزرگ شد تا بخشي از EADS كه توسط شركت دايملر كرايسلر فروخته شد را بخرد هم درست به اندازه فرانسه از اخراج كاركنان اجتناب مي‌كرد تا بتواند سهم خود را در مشاغل با تكنولوژي بالا حفظ كند. شركت انگليسي بي‌اي ايي سيستم هم خسته از سياسي‌كاري‌هاي بي‌پايان در اين زمينه سهام 20درصدي خود را فروخت.
فشارها هم‌اكنون هم اثر خود را بر جاي گذاشته‌اند. ايرباس طي دو سال گذشته سه مديركل خود را در پي درگيري بين دسته‌هاي آلماني و فرانسوي‌اش از دست داده است. براي اجتناب از چنين اختلافاتي شركت EADS هم‌اكنون دو مديركل (يكي فرانسوي و ديگري آلماني) و دو رييس هيات‌مديره (يكي فرانسوي و ديگري آلماني) دارد. اگرچه براي سهولت‌كارها مديركل فرانسوي EADS به نام لوييس گالوس سال گذشته به شركت ايرباس منتقل شد، اما هم‌اكنون تلاش‌هاي مضاعفي انجام مي‌شود كه تعادل قدرت بين سهام فرانسوي و آلماني برقرار شود. برنامه سازماندهي مجدد شركت ايرباس بايد در مسيري پيش رود كه بتواند با رقيب ديرينه اين شركت رقابت كند. اما قوانين منعطف‌تر كار در آمريكا به اين معني است كه بويينگ هميشه مي‌تواند سهم بيشتري را راحت‌تر به خود اختصاص دهد. با وجود كاهش هزينه‌ها و تلاش‌هاي سرسختانه ايرباس براي انتقال شركت‌ها به خارج، شركت آمريكايي بويينگ راحت‌تر مي‌تواند توليد خود را به كشورهاي ارزانتر منتقل كند. بخشي از مشكل اين شركت اروپايي همان علت وجودي آن است يعني فشار تجارت درهم تنيده با سياست و ديپلماسي.