![]() |
دانشمندان هنوز ژني را كه موجب علاقه به بلندي و ارتفاع ميشود كشف نكردهاند. اما مهمتر از اين موضوع اشتياق بيسابقه برخي از شهرهاي بزرگ براي ساخت بلندترين آسمانخراش روي زمين است كه طي يك قرن گذشته به اوج خود رسيده است.
برج قديمي كه قرن پيش ركورددار ارتفاع در جهان بود، برجي مربوط به نيروي برق بود كه بين نيويورك و شيكاگو واقع شده بود. اما در عصر كنوني اشتهاي فراوان براي ساخت برجهاي سر به فلك كشيده در بخشهاي زيادي از آسيا مشاهده ميشود.
درواقع كشورهاي نفتخيز خاورميانه آرزوهاي بزرگي براي نوع زندگي خود در سر دارند. به عنوان مثال هماكنون پروژههايي باورنكردني در دوبي در دست ساخت است.
اين روزها گفته ميشود كه شهرهاي آسيايي باعث تغيير نوع معماري آسمانخراشهاي قرن 21 به شديدترين وضع ممكن ميشوند. در حال حاضر هشت آسمانخراش از 10 آسمانخراش بلند جهان در اين منطقه واقعند. ركورددار فعلي در سطح جهان برج تايپه 101 كشور تايوان است كه ارتفاع آن بالغ بر 509متر يا 1671پا است.
در كنار همه اشتياقي كه براي شكستن ركورد ارتفاع برجها وجود دارد، تركيب درستي از رشد سريع اقتصادي، ازدياد ثروت و سياستهاي منطبق با ساخت اين برجها در شهرهاي مختلف منطقه از كوآلالامپور گرفته تا شانگهاي به وجود آمده است كه موجب ميشود طي چند سال آينده شاهد جهشي در ساخت بلندترين بناهاي جهان باشيم. حتي شهرهاي كمتر شناخته شده منطقه هم براي ساخت آسمانخراشهاي منحصربفرد كه طراحي خاصي در آنها استفاده ميشود، به عنوان رقباي بالقوه اين رقابتها محسوب ميشوند و ميخواهند از اين طريق بر شهرت خود بيافزايند.
شهر بوسان كرهجنوبي (كه پيش از اين پوسان ناميده ميشد) اميدوار است، با تحقق برنامه ساخت برج مركز تجاري ميلنيوم با ارتفاع 560متر (1837پا) در سال 2010 يا 2011 از رقبا پيشي گيرد. طرح اين ساختمان شكل ستوني عظيم را دارد و از ظرافت چنداني برخوردار نخواهد بود.
طراحي اين ساختمان عظيم را شركتي نيويوركي به نام اسيمپتات بر عهده دارد كه طي رقابتي توانست رقبا را كنار زند و برنده طراحي اين برج شود. اما اين سوال هنوز بي پاسخ مانده است كه آيا برج ميلنيوم بوسان و موجب جهش اقتصادي اين شهر خواهد شد يا خير. شهر بوسان در سال 2020 ميزبان بازيهاي المپيك تابستاني خواهد بود.
اما در اين رقابتها براي ساخت آسمانخراشهاي بلندتر و استثناييتر كه بين شهرهاي آسيايي به وجود آمده است، شركتهاي بينالمللي ساخت و ساز و معماري نفع زيادي ميبرند.
كانگ سان جانگ، معاون طراحي و معماري شركت سامسونگ ميگويد: «چشمانداز بازار ساخت و ساز برجهاي فوقالعاده مرتفع در منطقه بسيار روشن است».
در خاورميانه رقابت بين دوبي، ابوظبي، كويت و عربستان سعودي به اوج رسيده است. شركت سامسونگ توانسته است ساخت برج عظيمي به نام برج دبي را بر عهده گيرد. اين مجتمع طوري طراحي شده است كه 800 متر ارتفاع خواهد داشت (2624 پا) و هنگامي كه در اواخر سال 2008 به بهرهبرداري رسد به راحتي ركود برج تايپه 101 را خواهد شكست.
طراحي اين بنا را شركت آمريكايي اسكيدمور اوينگزاند مريل بر عهده داشت. اما اگر به گذشته نگاهي افكنيم ركود مرتفعترين بنا را ساختماني چون امپايراستيت (بهرهبرداري در سال 1931) به مدت 40 سال به خود اختصاص داده بود. برج شيكاگو سيرزهم (بهرهبرداري در سال 1973) به مدت 25 سال اين ركورد را از آن خود كرده بود. ولي اين روزها شهرها تنها شانش آن را دارند كه نصف يك دهه ركوردار مرتعترين ساختمانها باشند. به عنوان مثال ركورد برجهاي دوقلوي پتروناس در كوآلالامپور (ساخته شده در سال 1998) كه 452 متر (1483 پا) ارتفاع داشت، تنها شش سال بعد از ساخت توسط برج تايپه 101 شكسته شد و وقتي درهاي برج دوبي به روي مردم گشوده شود، تايوانيها خيلي زود و تنها پس از چهار سال اين ركورد را به دبي واگذار ميكنند.
شكي نيست كه برنامهريزان شهرها و دولتهاي آسيايي برنامههايي را براي ساخت بنايي كه بتواند از برج دبي پيشي گيرد و آسمان را در آغوش گيرد در دست طراحي دارند تا آن زمان چندان طول نخواهد كشيد.
با مرتفعترين آسمانخراشهاي جهان در اينجا آشنا ميشويم:
1 - برج دبي
(دبي، امارات متحده عربي)
اين برج سر به فلك كشيده كه طراحي آن را شركت آمريكايي اسكيدمور اوينگزاند مريل بر عهده داشته است، ركورد ارتفاع 800متر (2624پا) را براي خود رقم خواهد زد و در سال 2008 با بهرهبرداري از اين برج ركورد بلندترين برج كنوني جهان كه تايپه 101 نام دارد شكسته خواهد شد. اين مجتمع داراي 160 طبقه، يك هتل، يك مركز خريد، بخش اداري و آپارتمانهاي مجلل خواهد بود. دبي نفتخيز كه در بخشي از امارات متحده عربي است، خرجهاي هنگفتي ميكند تا خود را به عنوان يك مركز اقتصادي و مالي در سطح جهان به شهرت برساند. 
2 - برج ميلنيوم
(بوسان، كره جنوبي)
در اواخر ماه ژوئن، شركت معماري اسيمپتات در يك رقابت بينالمللي براي به دست آوردن اجازه طراحي اين برج برنده شد. اين رقابت توسط شهرداري شهر بوسان كره جنوبي برگزار شد تا به برنده مجوز طراحي بلندترين برج آسيا در اوايل دهه آينده داده شود. طراحي مركز تجارت جهاني ميلنيوم كه 560 متر (1837پا) ارتفاع خواهد داشت، به شكل سه برج به هم چسبيده است كه از پايهاي قوي منشعب شدهاند.
3 - تاپيه 101
(تايوان)
در سال 2004 اين آسمانخراش 509 متري (1671پايي) ركورد برجهاي دوقلوي پتروناس مالزي را به عنوان مرتفعترين ساختمان جهان شكست اين بنا توسط شركت لي و شركا طراحي شد. علاوهبر ويژگي ارتفاع، برج تايپه 101 هنوز ركورددار سريعترين آسانسور جهان است و سرعت آسانسورهاي آن بالغبر 4/60كيلومتر در ساعت است. اما وقتي برج دبي در سال 2008 تكميل شود، اين ركورد برج تايپه هم شكسته خواهد شد.
4 - مركز تجارت جهاني شانگهاي
(چين)
شهر شانگهاي مركز تجاري سرزمين اصلي چين و هماكنون مهد بسياري از آسمانخرانشهاي بزرگ است. اما در سال 2008 با افتتاح مركز تجارت جهاني شانگهاي به ارتفاع 492متر (1614پا) اين شهر مجهز خواهد شد به مرتفعترين رصدخانه جهان، يك هتل پنج ستاره مجلل و محوطهاي براي خردهفروشي به مساحت چند هكتار. طراحي اين برج بر عهده شركت كوهن پترسن فاكس و متولي ساخت آن گروه ژاپني موري بيلدينگ بوده است.
5 - برج هاي دوقلوي پتروناس
(كوآلالامپور، مالزي)
طراحي اين برجهاي نمادين را كه تا ارتفاع 452متر (1482پا) سر به فلك كشيدهاند، شركت مشهور معماري به نام سزارپلي بر عهده داشته است. هنگامي كه اين برجها در سال 1998 افتتاح شدند، بلندترين برجهاي جهان بودند. طرح ظاهري اين ساختمان عظيمالجثه متشكل از فولاد و شيشه است و آثاري از هنر اسلامي در طراحي آن خودنمايي ميكند. اين برجها ركورددار عميقترين پايه ساختمان در جهان هستند. 
6 - برج سيرز
(شيكاگو)
اين نماد 442متري (1450پايي) شيكاگو در سال 1973تكميل شد و توسط شركت معماري اسكيدمور اوينگزاند مريل براي سيرز روباك و شركا طراحي شد. سيرز روباك بزرگترين خردهفروش جهان در آن زمان محسوب ميشد. اين بنا به مدت 25سال عنوان بلندترين بناي جهان را به خود اختصاص داده بود تا اينكه برجهاي پتروناس مالزي سربرآوردند. اما اهالي مغرور شيكاگو هنوز مدعي هستند كه اگر از كف زمين تا نوك آنتنهاي اين برج به عنوان ارتفاع آن اندازهگيري شود، هنوز ساختمان شماره يك جهان خواهد بود.
7 - برج جين مائو
(شانگهاي، چين)
برج 88 طبقهاي جينمائو توسط شركت اسكيدمور اوينگز اندمريل طراحي شده و مرتفعترين ساختمان در چين است. ارتفاع اين بنا بالغ بر 421متر (1380پا) است كه در منطقه تجاري پودنگ شانگهاي خودنمايي ميكند. سبك معماري اين بنا ملهم از معماري سنتي چين است و معناي نام آن به فارسي «ساختمان ثروت طلايي» ترجمه ميشود. 
8 - دو مركز تجاري بينالمللي
(هنگكنگ، چين)
سزار پلي اين ساختمان عظيمالجثه را طراحي كرده است، اين برج اكنون برج پرواز هنگكنگ است كه بر ويكتوريا هاربور اشراف دارد. ارتفاع اين ساختمان 415متر (1366پا) است و در يكي از بهترين محلهاي تجاري هنگكنگ واقع شده است. 
9 - سيتيك پلازا
(گوآنگزو، چين)
اين آسمانخراش 80طبقهاي در بخش تيانهه مركز تجاري گوآنگزوي چين واقع شده است و فاصله آن از هنگكنگ با قطار حدود يكساعت است. اگرچه اين بنا كه در سال 1997 تكميل شد ديگر لقب مرتفعترين برج چين را به همراه ندارد، (اين عنوان اكنون به ساختمان جينمائو در شانگهاي تعلق دارد) اما اين برج 391متري (1283بايي) مرتفعترين ساختمان بتوني جهان است. 
10 - سون هينگ اسكوير
(شنزن، چين)
در سرزمين اصلي چين اتفاقات بسيار سريع روي ميدهد. هنگامي كه ساختمان شون هينگ اسكوير 384متري (1260پايي) در سال 1996 تكميل شد، اين برج 69طبقهاي بلندترين ساختمان چين بود. اما خيلي زود و تنها يكسال بعد سيتيك پلازا در منطقهاي بسيار نزديك يعني گوآنگزو سربرافراشت و از آن پيشي گرفت. 
11 - امپاير استيت
(نيويورك)
اين محصول طراحي شده توسط شركت آرت دكو در سال 1931 به پايان رسيد و به مدت بيش از 40سال بلندترين ساختمان جهان بود. ارتفاع اين ساختمان بالغ بر 381متر (1250پا) است. پس از نابودي مركز تجارت جهاني در حملات تروريستي سال 2001، اين ساختمان عنوان بلندترين بناي نيويورك و دومين برج بلند آمريكا را پس از برج سيرز شيكاگو به خود اختصاص داد. 
12 -سنترال پلازا
(هنگكنگ، چين)
سنترال پلازا واقع در ناحيه وان چايي از سال 1992 تا سال 1996 مرتفعترين ساختمان در كل آسيا محسوب ميشد. اين بنا با ارتفاعي معادل 374متر (1227 پا) در هنگكنگ ركورددار آسمانخراشها بود تا اينكه دو مركز تجاري بينالمللي چند سال پس از تكميل آن، افتتاح شدند و گوي سبقت را از اين بنا ربودند. 