در اينجا به مواردي از ويژگيهاي خاص كنوني بخش نفت چين اشاره ميكنيم: توليد داخلي چين در حدود 4ميليون بشكه در روز است و اين رقم رشدي بسيار كند دارد و هيچ كارشناس نفت نيست كه انتظار داشته باشد در آينده قابل پيشبيني توليد داخلي نفت اين كشور افزايش معنادار از خود نشان دهد.
مصرف كنوني اين كشور حدود 8ميليون بشكه در روز است و اين رقم با رشد سريع سالانه 7درصد، بيشترين نرخ رشد مصرف نفت را در جهان نشان ميدهد. به ياد داشته باشيم كه چين هر ساله به بهرهوري بيشتر انرژي نيز نايل ميشود، يعني 10درصد رشد توليد ناخالص داخلي واقعي، در حالي كه مصرف آن 7درصد است. در ضمن نبايد الگوي توسعه اقتصادي تاريخي اين كشور را نيز از ياد ببريم.
اما چين عامل اوليه افزايش تقاضا براي نفت ظرف يك دهه اخير بوده است. تقاضاي اين كشور 65درصد سريعتر از ايالاتمتحده آمريكا و چهار برابر بيشتر از هندوستان رشد ميكند. پيشبيني ميشود ظرف يك دهه آينده تغيير چنداني در سهم نفت از مجموع مصرف انرژي در چين نسبت به ذغال، گاز طبيعي و ساير اشكال انرژي مشاهده شود. جايگزيني منبع انرژي دشوار، پرهزينه و زمانبر است.
بنابراين چين هماكنون نياز دارد حدود 4ميليون بشكه در روز وارد كند تا بتواند به پيشرفت اقتصادي خود ادامه دهد. چين از سال 1993 فقط واردكننده نفت بود و صادراتش عمدتا غير نفتي بود. در صورت سلامت اقتصاد چين، واردات نفت به احتمال زياد هرساله حدود
نيم ميليون بشكه در روز افزايش خواهد يافت. اگر به طور متوسط 100بشكه در روز مصرف نفت اين كشور باشد، واردات سالانه كنوني نفت اين كشور بالغ بر حدود 144ميليارد دلار خواهد شد كه نسبت به 72ميليارد دلار در سال جاري بسيار بيشتر خواهد بود. اين رقم، رقمي به واقع بزرگ است.
پكن در حال حاضر به اين ميانديشد كه چگونه با افزايش قيمت در كوتاه مدت مقابله كند، اما دغدغه دوم پكن استراتژي دراز مدت است.
كنترل قيمتهاي نفت در چين به يك فاجعه شبيه است. در كوتاهمدت نرخ تورم چين بالاتر از 8درصد است و اين رقمي است كه هم بالا است و هم نگراني ايجاد ميكند. بنابراين پكن بسياري از قيمتها از جمله قيمت نفت را با يك برنامه پيچيده كنترل قيمتها پايين نگه داشته است.
اما در درازمدت پكن به طرز فعالانهاي به جستوجوي منابع ايمنتر تامين انرژي براي اقتصاد خود است و اميدوار است معاملات چندجانبه در زمينه منابع قابل اطمينان انرژي در خاورميانه، آفريقا، كانادا، روسيه و ساير نقاط منعقد سازد. اگر اين قراردادها عملي شوند پكن مطمئن خواهد شد كه نفت لازم را در دسترس دارد. اما قيمتهاي نفت در بازارهاي جهاني تعيين ميشوند و اگر پكن بخواهد قيمتهاي داخلياش پايينتر از سطح بازارهاي ديگر بماند بايد به خردهفروشان بنزين خود يارانه پرداخت كند.
اولين شوك نفتي در سال 1973 بود كه اوپك قيمت هر بشكه نفت را از 71/2دلار در هر بشكه به حدود بشكهاي 8دلار افزايش داد. چه در آن زمان و چه هماكنون چين و آمريكا هنوز نتوانستهاند سياست درستي براي مقابله با اين شوكهاي نفتي اتخاذ كنند.