![]() |
چارليگي، يكي از افراد باسابقه در تجارت انرژي خورشيدي كه 30 سال از عمرش را در اين رشته صرف كرده است، ميگويد: تا همين اواخر سرمايهداران بزرگ آنقدر مشغول سرمايهگذاري در صنعت فناوري اطلاعات بودند كه وقت نداشتند به پروانههاي كند مبدلهاي انرژي باد فكر كنند، اما اكنون دوره، دوره همين پروانههاي كند است و غولهاي سرمايهداري فناوري اطلاعات اكنون سرگرم سرمايهگذاري در بخش فناوري انرژيهاي پاك هستند. از ميان اين سرمايهداران ميتوان به وينود كلسا اشاره كرد. او كه يكي از فعالان اقتصادي و سرمايهدار مركز فناوري اطلاعات «سيليكون ولي» است، براي گام بزرگ بعدي سرمايهگذاري خود اتانول را انتخاب كرده است. ارزش شركت سانپاور، از شعب شركت سايپرس سميكانداكتر كه در زمينه انرژي خورشيدي فعاليت ميكند، از اين شركت اصلي كه در زمينه ساخت ريزتراشه فعال است، پيشي گرفته است.
سرمايهگذاران به مرور به اين نتيجه رسيدهاند كه بودجه اوليه براي آغاز پروژههاي فناوريهاي پاك به خصوص انرژيهاي پاك را تامين كنند. مركز تحقيقاتي ونچر بيزينس اعلام كرده است كه سرمايهگذاري سرمايهداران بزرگ و شركتهاي خصوصي در اين زمينه طي دوسال اخير 4 برابر شده است و از 500ميليون دلار در سال 2004 تا اين هنگام از سال به 2ميليارد دلار رسيده است، سهم جذب سرمايه از سرمايهداران بزرگ در بخش انرژي پاك نيز به سرعت در حال افزايش است. يك شركت تحقيقاتي ديگر نيز به نام نيوانرژي فايننس اعلام كرده است كه سرمايهگذاري از هر نوعي در اين بخش تا پايان سال ميلادي جاري به 63ميليارد دلار خواهد رسيد. در حالي كه در سال 2004 اين رقم تنها 30ميليارد دلار بوده است. هجوم سرمايههاي هنگفت در اين بخش باعث شده است بانكهاي سرمايهگذاري از تحليلگران خود بخواهند برآخرين تحولات اين صنعت تمركز كنند.
ميزان علاقه به انرژيهاي پاك با سه عامل تقويت ميشود: قيمتهاي بالاي نفت، ترس در مورد امنيت انرژي و نگراني روزافزون درباره گرمشدن كرهزمين.
رهبران اين صنعت معتقدند طي دهههاي آينده رويكرد به موضوع انرژي دستخوش تغييرات ناگهاني و اساسي ميشود. ايستگاههاي انرژي كه سوختشان ذغالسنگ يا بنزين است و از آلايندگي بالايي برخوردارند جاي خود را به جايگزينهاي پاكتري چون نيروگاههاي خورشيدي و بادي ميدهند. سوختهاي مشتق از گياهان و زبالهها جايگزين نفت و گازوئيل ميشوند. ژنراتورهاي كوچك محلي جايگزين ايستگاههاي غولپيكر انرژي ميشوند و بالاخره اينكه اميد ميرود سلولهاي سوختي هيدروژني جايگزين موتورهاي احتراقي داخلي كه در همهجا موجود است، شود. اين چشمانداز، بسيار جسورانه مينمايد، اما اگر بسيار كند هم به واقعيت بپيوندد يا تاحدودي انجام شود، موتور محركي براي رشد تجارت شركتها خواهد شد. تحليلگران با يقين پيشبيني كردهاند كه تجارت انرژيهاي پاك طي يك دهه آينده سالانه 20 تا 30درصد رشد مييابد. جفريز نام بانك سرمايهگذاري است كه به تازگي برگزاركننده كنفرانسي در لندن در مورد اين صنعت بوده است. در يك نظرسنجي اين بانك از شركتكنندگان كنفرانس پرسيد كه بنابر پيشبيني آنها تا چه زماني انرژي خورشيدي همپاي فناوريهاي قديمي توليد سوخت به رقابت ميپردازد؟ سهگزينه نيز براي پاسخ در نظر گرفته شده بود: سال 2010، 2015 يا 2020. جالب آنكه زمان دور و دراز به هيچوجه توسط پاسخدهندگان انتخاب نشده بود.
در حدود سه چهارم شركتكنندگان سال 2010 را پيشبيني كرده بودند. سخنگوي كنفرانس در اين مورد گفت: شايد بزرگترين موقعيت اشتغالزايي و درآمدزايي قرن بيست و يكم همين موقعيت باشد.
ايالت كاليفرنيا قصد دارد تا سال 2010 سهم 20درصدي از انرژي موردنياز خود را از منابع تجديدپذير به دست آورد. حدود 21 ايالت از 50 ايالت آمريكا از چنين «استاندارد پورتفوليوي انرژيهاي تجديدپذير» برخوردارند. قرار است تجهيزات اين كار تا زمان تعيين شده به سطح استاندارد ارتقا يابد. رايدهندگان واشنگتن نيز در انتخابات اخير به يكي از همين پروژهها راي مثبت دادند.
در ميان علاقهمندترين مكانها براي استفاده از اين انرژيهاي نوين نيوجرسي خودنمايي ميكند كه طبق برنامه قرار است تا سال 2021، 5/22درصد از انرژيهايش را از انرژيهاي تجديدپذير تامين كند. نيوجرسي هماكنون نيز دومين بازار بزرگ انرژي خورشيدي آمريكا پس از كاليفرنيا محسوب ميشود. ساير سياستهاي دولت آمريكا نيز حاكي از آن است كه ميتوان با استخراج اتانول از ذرت به تجارت پرسودي دست زد. البته بحث مطرح شده در اين زمينه اين است كه ممكن است انرژي مصرفي براي چنين فرآيندي آنقدر زياد باشد كه در مقايسه با انرژي توليدي به هيچوجه مقرون به صرفه نباشد و يا براي محيطزيست آلاينده باشد. از كشاورزاني كه براي كشت ذرت يارانه دريافت ميكنند گرفته تا پالايشگاههاي تبديل آن به سوخت، ايستگاههاي ارائه خدمات براي نصب پمپ جهت فروش سوخت به دست آمده و يافتن مصرفكنندگاني كه آن را بخرند. مطالعه تازهاي كه توسط مركز گلوبال سوبسيديز انجام شده نشان ميدهد كه همه مراحل اين فرآيند براي پرداختكنندگان ماليات آمريكا حداقل 5ميليارد دلار در سالجاري هزينه دربرخواهد داشت. اما اين در برابر آنچه اروپا براي انرژيهاي پاك هزينه ميكند بسيار ناچيز است. به عنوان مثال، اتحاديه اروپا تصميم گرفته است كه تا سال 2010 ميلادي، 75/5درصد از كل سوخت لازم براي بخش حملونقل از منابع غيرفسيلي تامين شود. پالايشگاههاي بزرگ اعلام كردهاند براي تحقق اين مقدار از همه ظرفيت توليد بيوديزل آنها استفاده خواهد شد.
به علاوه اتحاديه اروپا براي بخش انرژي خود هدف ديگري را نيز مشخص كرده است.
قرار است تا سال 2010، 18درصد از كل انرژيهاي مورد استفاده آنها از منابع انرژيهاي تجديدپذير تامين شود. تحليلگران گلدمن ساكز كه يك بانك سرمايهگذاري است، محاسبه كردهاند كه توليد انرژي خورشيدي بايد سالانه 30درصد افزايش يابد تا چنين هدفي محقق شود. بنابر محاسبات آنها، 49 كشور سياستهايي را براي استفاده از انرژيهاي تجديدپذير تدوين كردهاند كه باعث افزايش رشد شركتهاي فعال در زمينه انرژيهاي پاك خواهد شد. از جمله اين كشورها ميتوان به آنهايي كه داراي بازارهاي نوظهور هستند چون برزيل، چين و هند اشاره كرد.
شايد در اين زمينه آلمان سخاوتمندترين آنها باشد. بنابر برنامهريزيهاي دولت اين كشور قيمت انرژيهاي تجديدپذير طي 20ساله آينده طوري تنظيم شده است كه با گذشت زمان سير نزولي را طي خواهد كرد. پروژههاي مربوط به انرژي خورشيدي 57/0 يورو (73سنت) براي هركيلو واتساعت از انرژي توليدي هزينه خواهند داشت، در حالي كه انرژيهاي آلايندهتر حدود 05/0يورو هزينه دارند. تحت شرايط عادي آلمان به لحاظ استفاده از انرژي خورشيدي به هيچوجه مكان مناسبي محسوب نميشود، چون كشوري آفتابي نيست، اما به مدد تعرفههاي مناسب آن، بزرگترين بازار انرژي خورشيدي جهان به شمار ميرود. در سرتاسر جهان دولتهايي چون دولت آلمان ميلياردها دلار يا حتي در برخي موارد مبالغي نامحدود را به اين مهم اختصاص دادهاند.
برخي از تحليلگران بر اين باورند كه با توجه به هزينههاي گزاف اين نوع انرژيها، استفاده از آنها در آينده نزديك دور از ذهن به نظر ميرسد چون پول بيش از حدي بايد صرف استفاده از موقعيتهاي كم شود. شايد آينده روشني كه براي شركتهاي فعال در زمينه انرژي خورشيدي به تصوير كشيده شده است، چندان با واقعيت مطابقت نداشته باشد، اما به هر حال آينده خوبي هم در درازمدت براي سوختهاي آلاينده نميتوان متصور شد.